ΑΝΩ ΚΑΡΥΟΦΥΤΟ

Λίγα λόγια απο την πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Κατοίκων και Φίλων Άνω Καρυόφυτου

Ο σύλλογός μας ιδρύθηκε το 2019. Σκοπός του είναι η διαφύλαξη και η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου μας, ο συντονισμός και η υλοποίηση εκδηλώσεων και δραστηριοτήτων, σεμινάρια, παρουσιάσεις βιβλίων, εκδρομές, πανηγύρια. 

Όπως επίσης η διαρκής μέριμνα και λήψη πρωτοβουλιών για την καθαριότητα, ανάπλαση και αξιοποίηση κοινόχρηστων χώρων, π.χ. της εκκλησίας και του μνημείου πεσόντων στην πλατεία του χωριού.

Κύριος σκοπός μας όμως είναι η διαμόρφωση του παλιού δημοτικού σχολείου, το οποίο υπήρξε έδρα των βουλγαρικών δυνάμεων της κατοχής του 1941-1944.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι στο μαρτυρικό αυτό σημείο εκτελέστηκαν άμαχοι κάτοικοι του Άνω Καρυόφυτου. 

Στον χώρο, με τη βοήθεια των μελών και των κατοίκων, διαμορφώνεται λαογραφικό μουσείο το οποίο θα αναδείξει την παράδοση της κοινότητας.

Με αφορμή λοιπόν του διημέρου αφιερώματος μνήμης 81 χρόνων, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά όλους όσους βοήθησαν για την πραγματοποίησή του.

Με εκτίμηση,

Βερβερίδου Πηνελόπη
Πρόεδρος Πολιτιστικού Συλλόγου Κατοίκων και Φίλων Άνω Καρυόφυτου

Στον δασικό δρόμο προς τον μεγαλύτερο καταρράκτη των Βαλκανίων, τον Λειβαδίτη, δεσπόζει το Άνω Καρυόφυτο, ένα μαρτυρικό χωριό με μακρά ιστορία αντίστασης και ρωμιοσύνης, στην καρδιά της Ροδόπης.

Σκαρφαλωμένο στα 560 μέτρα υψόμετρο, το Άνω Καρυόφυτο γεννήθηκε από τον ξεριζωμό. Πρόσφυγες από το Καρά-Τεπέ της Νικομήδειας στη Μικρά Ασία και από τη Ραιδεστό της Ανατολικής Θράκης έφτασαν εδώ φέρνοντας μόνο τις μνήμες της χαμένης τους πατρίδας.

Με αγώνα και κόπο, αυτές οι οικογένειες έχτισαν από το μηδέν μια νέα ζωή στο Άνω Καρυόφυτο, που για τα επόμενα 20 χρόνια που ακολούθησαν, το χωριό μεγάλωνε και έβριθε απο ζωή.

Ώσπου που ήρθε η κατοχή.

Οι μαρτυρίες των διασωθέντων αποτυπώνουν έναν ξεριζωμό κατ`επανάληψη: πρώτα ξεριζώθηκαν από τις πατρογονικές τους εστίες ως πρόσφυγες, κι έπειτα έζησαν τη σφαγή του 1944. Ο κόπος είκοσι ολόκληρων ετών για ανάκαμψη και δημιουργία χάθηκε μέσα σε μία μέρα. Ακολούθησαν χρόνια πένθους, ανέχειας και ξενιτιάς προς τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Όπως συμβαίνει συχνά με τους μαρτυρικούς τόπους, θυμόμαστε τα γεγονότα της απάνθρωπης βίας—και δικαίως. Αλλά πίσω από κάθε τέτοια τραγωδία κρύβεται κάτι βαθύτερο: ο κοινωνικός, ψυχολογικός, οικονομικός και δημογραφικός αντίκτυπος που συνέχισε να πληγώνει τις κοινότητες για δεκαετίες. Και δυστυχώς, τέτοιες κοινότητες ήταν και είναι πάρα πολλές σε όλη την Ελλάδα.

.

Στην πλατεία του Άνω Καρυόφυτου υψώνεται το μνημείο τιμής αφιερωμένο στους τριάντα έξι ανθρώπους που σκοτώθηκαν τόσο άδικα στις 9 Σεπτεμβρίου 1944. Ένα σημείο ιστορικής σημασίας και συλλογικής μνήμης, που θυμίζει στις νεότερες γενιές το τίμημα της ελευθερίας και την ανάγκη να μην ξεχνάμε τις σκοτεινές σελίδες του παρελθόντος.

Οι εκδηλώσεις αυτές, φόροι τιμής στους επιζήσαντες και τα θύματα της μεγάλης καταστροφής, δεν είναι απλώς τυπική τήρηση επετείου—είναι ζωντανή διατήρηση της ιστορικής ταυτότητας του τόπου και υπενθύμιση της σπουδαιότητας της επίσημης αναγνώρισης του Άνω Καρυόφυτου ως μαρτυρικού χωριού από την Πολιτεία, μια διαδικασία που ξεκίνησε λίγο μετά την πανδημία και συνεχίζεται με επιμονή απο τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κατοίκων και Φίλων Άνω Καρυόφυτου. 

Κάθε Οκτώβρη στις 26 , το Άνω Καρυόφυτο Ξάνθης, γιορτάζει τον προστάτη και ευλογητή του, Άγιο Δημήτριο. Η καμπάνα του χωριού χτυπά χαρμόσυνα και μας ενώνει όλους, φίλους, κατοίκους και όσους κουβαλούν το χωριό στην καρδιά τους.

Η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στο Άνω Καρυόφυτο κουβαλάει μια ιδιαίτερη ιστορία.Το 1944 όταν το Άνω Καρυόφυτο πυρπολήθηκε από τις Βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής, ο Ιερός Ναός του Αγίου Δημητρίου καταστράφηκε ολοσχερώς.

Το μοναδικό στοιχείο που σώθηκε ήταν η καμπάνα του, σύμβολο δύναμης, πίστης και ελπίδας για τους κατοίκους. Με την δύναμη και την ελπίδα των ανθρώπων του χωριού , ο ναός ξαναχτίστηκε το 1952 συνεχίζοντας μέχρι σήμερα να αποτελεί φάρο για όλους μας.

Μέσα από τις στάχτες και τα συντρίμμια που άφησαν τα βουλγαρικά στρατεύματα στο πέρασμά τους, οι επιζώντες κατάφεραν—με τρόπο σχεδόν θαυματουργό—να αναγεννηθούν.

Τα περισσότερα από τα σημερινά σπίτια του Άνω Καρυόφυτου χτίστηκαν εκεί ακριβώς που στέκονταν τα καμένα. Στη μνήμη των παλαιότερων ακόμα διασώζονται οι διάσπαρτες τοποθεσίες όπου τάφηκαν οι εκτελεσμένοι—άνθρωποι που είχαν ονόματα, οικογένειες, και όνειρα.

Η μνήμη τους κρατήθηκε ζωντανή όλα αυτά τα χρόνια μέσα από το πένθος των οικογενειών και τις τελετές μνήμης που πραγματοποιούνται κάθε Σεπτέμβριο.

Το Πολιτιστικό Κέντρο & Λαογραφικό Μουσείο στο Άνω Καρυόφυτο

Στην είσοδο του χωριού, το ιστορικό Δημοτικό Σχολείο έχει τη δική του ιστορία να διηγηθεί. 

Τα χρόνια της Κατοχής, τελούσε έδρα των βουλγαρικών κατοχικών δυνάμεων και αυτή είναι η αιτία που σώθηκε από την πυρπόληση που κατέστρεψε το υπόλοιπο χωριό.

Σήμερα, με τη συνεισφορά μελών, φίλων και εθελοντών του Πολιτιστικού Συλλόγου Κατοίκων και Φίλων Άνω Καρυόφυτου, και την πολύχρονη επένδυση χρόνου, κόπου και σημαντικών πόρων, το σχολείο λειτουργεί ως πολιτιστικό κέντρο και ξενώνας, καθώς και Λαογραφικό Μουσείο. με αντικείμενα που συγκεντρώθηκαν από τις οικογένειες των κατοίκων.

Το πολιτιστικό κέντρο αποτελεί πια ένα σημείο αναφοράς για τους ντόπιους και τους επισκέπτες του Άνω Καρυόφυτου, καθώς φιλοξενεί εκδηλώσεις και δρώμενα κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου. 

Στην είσοδο του σχολείου, τους επισκέπτες καλωσορίζει μια πινακίδα που φέρει τα ονόματα των θυμάτων της σφαγής και κάποιες από τις φωτογραφίες τους. 

Η έρευνα για να βρεθούν και οι υπόλοιπες φωτογραφίες συνεχίζεται—μια προσπάθεια να επιστρέψουν τα πρόσωπα στα ονόματα, να δοθεί σάρκα και οστά στη μνήμη.

Το ιστορικό δημοτικό σχολείο, η κάποτε έδρα των βουλγαρικών κατοχικών δυνάμεων. έστεκε ερειπωμένο για χρόνια.

Σήμερα είναι απολύτως λειτουργικό και στεγάζει το Λαογραφικό Μουσείο, τον ξενώνα, και τον πολυχώρο εκδηλώσεων του χωριού.

Ο ξενώνας στο Άνω Καρυόφυτο στεγάζεται στον ισόγειο χώρο του Πολιτιστικού Κέντρου & Λαογραφικού Μουσείου στην είσοδο του Άνω Καρυόφυτου και μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι και 15 άτομα.

Απαραίτητη είναι η κράτηση και επιβεβαίωση διαθεσιμότητας κατόπιν συννενόησης με την Πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Κατοίκων και Φίλων Άνω Καρυόφυτου κ. Πηνελόπη Βερβερίδου μέσω email στο:
syllogosanokaryofyto@gmail.com ή τηλεφωνικά στο: + 30 693 238 80 84.

The guesthouse is located on the ground floor of the Cultural Center & Folklore Museum at the entrance of Ano Karyofyto and can host up to 15 people. Booking and availability confirmation required. Contact the President of the Cultural Association, Mrs. Penelope Ververidou:

📧 syllogosanokaryofyto@gmail.com
📱 +30 693 238 80 84

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κατοίκων και Φίλων Άνω Καρυόφυτου μετράει ήδη έξι χρόνια γεμάτα δράσεις προσφοράς, ψυχαγωγίας, πολιτισμού και εξωστρέφειας, με αποδέκτες τόσο τους κατοίκους του χωριού και της ευρύτερης περιοχής, όσο και επισκεπτών απο τον νομό Ξάνθης και την υπόλοιπη Ελλάδα.

Παράλληλα, εξοπλίζει το Άνω Καρυόφυτο με υποδομές και εξοπλισμό υψίστης σημασίας, και συγκεκριμένα με την αγορά εξωτερικού αυτόματου απινιδωτή και την τοποθέτησή του στην πλατεία του χωριού. Επιπλέον, σε συνεργασία με την Kids Save Lives, ο Σύλλογος κατάφερε να εντάξει τον απινιδωτή επίσημα και στον πανελλήνιο χάρτη απινιδωτών.

Τα μέλη του Συλλόγου μας, με αμέριστο ενδιαφέρον και φροντίδα, βρίσκονται παρόντες προσφέροντας εθελοντικά την πολύτιμη βοήθεια τους στην διοργάνωση και υλοποίηση δράσεων όπως:

Εθελοντική Αιμοδοσία
Διοργάνωση μπαζαρ για το Χαμόγελο του Παιδιού
Παρουσίαση βιβλίου
Stand Up Comedy & Magic Show
Διήμερο Σεμινάριο Πρώτων Βοηθειών απο τον Ερυθρό Σταυρό

Εποχιακές δράσεις όπως: Κάλαντα, Κοπή Βασιλόπιτας, Πανηγύρια, Εκδρομές, Επίσκεψη σε θέατρο της Θεσσαλονίκης, Μαθήματα γιόγκα, αποκριάτικο πάρτυ κ.α.

Η πρόεδρος του Συλλόγου κ. Βερβερίδου παραβρέθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2025 στα εγκαίνια του μουσείου του Μακεδονικού Αγώνα ση Θεσσαλονίκη, όπου παρέδωσε την αναμνηστική πλακέτα η οποία αναφέρεται στην προσπάθεια του Άνω Καρυώφυτου να ενταχθεί στη λίστα με τα μαρτυρικά χωριά ανά την Ελλάδα, στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Τασούλα.

Για διαμονή, στα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα του Κάρυον (τηλ. επικοινωνίας 6974010956), για καφεδάκι το Καφενείο ''Με Ζεν'' (τηλ. επικοινωνίας 2542031216), για παραδοσιακά πιάτα την ταβέρνα ''Καρυόφυτο'' (τηλ. επικοινωνίας 2542031109) και για όλα τα υπόλοιπα, το παντοπωλείο του ''Ζήκου'' (τηλ.επικοινωνίας 2542 031477). Τα αναμνηστικά T-shirt, κούπες, μαγνητάκια κ.α. διατίθενται προς πώληση στην παραδοσιακή ταβέρνα ''Καρυόφυτο'', στο παντοπωλείο του ''Ζήκου'', και στο Πολιτιστικό Κέντρο στο Άνω Καρυόφυτο.

Το πέτρινο γεφύρι του Κάτω Καρυόφυτου – 1 χλμ. από το χωριό

Δασικό Χωριό – Λειβαδίτης – Καταρράκτης – Διαδρομή 10 χλμ. μέσα στη φύση

"Το Άνω Καρυόφυτο είναι ένας ζωντανός τόπος μνήμης και ανθρώπινης αξιοπρέπειας, που αρνήθηκε να ξεχάσει, που αρνήθηκε να παραδοθεί στη λήθη. Ένα χωριό - ορόσημο της ανθρώπινης αντοχής, που μέσα απο τα θραύσματα, με όποιο κόστος αναγεννήθηκε μέσα απο τις αξίες, την παράδοση και την ανθρώπινη αλληλεγγύη. Η αγάπη μου για το χωριό μου και οι αναμνήσεις των παιδικών μου χρόνων αποτελούν τον βασικό λόγο της ενεργής συμμετοχής μου στον σύλλογο. Μέσα απο οργανωμένες δράσεις, στόχος μου αλλά και όλων των μελών και φίλων του συλλόγου, είναι η προβολή και η ανάδειξη του τόπου μας."

Πηνελόπη Βερβερίδου, Πρόεδρος Πολιτιστικού Συλλόγου Κατοίκων και Φίλων Άνω Καρυόφυτου